Het beste CV wint lang niet altijd

Waarom succesvolle freelancesamenwerkingen meestal ergens anders beginnen

Ik heb in mijn carrière honderden sollicitatiegesprekken gevoerd, vaak met stapels cv’s waarvan je na drie alinea’s al dacht: dit wordt ‘m misschien wel. Eerst als manager en marketingdirecteur bij Nederlands-Amerikaanse softwarebedrijven, en inmiddels alweer een paar jaar als freelancer. En als ik één ding heb geleerd in die tijd, is het dit: het beste cv wint lang niet altijd.

Een paar van de beste samenwerkingen die ik heb meegemaakt begonnen met iemand die op papier niet direct de meest logische keuze leek. En andersom heb ik genoeg mensen ontmoet met indrukwekkende cv's, grote namen op hun LinkedIn-profiel en een indrukwekkende lijst certificeringen, bijvoorbeeld als developer, waarbij de samenwerking uiteindelijk toch tegenviel. Na een tijdje ga je merken dat vakinhoudelijke kennis maar één onderdeel van het verhaal is.

Kennis alleen maakt het onderscheid niet

Wanneer organisaties een freelancer zoeken, begint de selectie meestal met ervaring. En dat is logisch. Je bekijkt of iemand vergelijkbare heeft opdrachten gedaan. Of iemand de branche kent en beschikt over de juiste kennis.

Dat zijn relevante vragen. Alleen merk ik dat het gesprek daar vaak ook een beetje blijft hangen. Als meerdere kandidaten inhoudelijk geschikt zijn, verschuift het speelveld. Dan gaat het steeds minder over kennis en steeds meer over samenwerking. Je moet je dan gaan afvragen of iemand begrijpt hoe een organisatie werkt. Of iemand kan omgaan met verschillende belangen en de juiste vragen stelt. Durft iemand verwachtingen uit te spreken voordat er problemen ontstaan? Dat zijn zaken die je nauwelijks terugvindt op een cv. En eerlijk gezegd: daar gaat het in de praktijk ook het vaakst mis.

De beste professionals stellen vaak de lastigste vragen

Wat ik de laatste jaren steeds vaker zie, is dat opdrachtgevers enthousiast worden van mensen die direct oplossingen presenteren. Dat voelt prettig. Er is een probleem en iemand lijkt precies te weten hoe het opgelost moet worden. Toch ben ik in de loop der jaren juist meer gaan letten op mensen die eerst vragen stellen.

De freelancers waar ik zelf het liefst mee werk, springen niet direct naar de oplossing maar proberen eerst de context te begrijpen. Zij vragen waarom iets speelt en misschien nog wel belangrijker: wat is er al geprobeerd? Dat maakt hun adviezen doordachter en meestal beter. En hun samenwerking vaak ook.

Navigeren in de organisatiepolitiek

Wanneer een project ontspoort, wordt vaak eerst gekeken naar de inhoud. Klopte de strategie wel? Was de expertise voldoende? Toch zie ik de oorzaak meestal ergens anders. Door onduidelijke verwachtingen bijvoorbeeld, en tegenstrijdige belangen binnen de organisatie. Doordat halverwege het project nieuwe stakeholders aanschoven en besluitvorming langer duurde dan gedacht. Of gewoon omdat een opdrachtgever iets anders verwachtte dan was afgesproken. Dat zijn allemaal geen kennisproblemen, maar samenwerkingsproblemen en daar kan zelfs het meest indrukwekkende cv niet tegenop.

Bovenstaande geldt nog sterker voor freelancers dan voor vaste medewerkers. Een freelancer komt binnen in een organisatie die al draait. Er zijn bestaande processen, belangen, gevoeligheden en soms ook politieke verhoudingen. Zeker bij grotere organisaties is het niet voldoende om alleen goed te zijn in je vak. Je moet ook kunnen aanvoelen hoe besluiten worden genomen, wie invloed heeft waar weerstand zit, welke informatie ontbreekt en wanneer je moet doorvragen.

Dat vraagt om communicatievaardigheden, inlevingsvermogen en ervaring. Eigenschappen die je niet eenvoudig kunt samenvatten in een lijstje competenties.

Het belangrijkste gesprek vindt vaak vooraf plaats

Terugkijkend op projecten die echt goed verliepen, valt me op dat het succes vaak al zichtbaar was voordat het werk begon. Er waren open gesprekken over verwachtingen. Er werd gesproken over verantwoordelijkheden. Mensen durfden aan te geven wat ze nodig hadden om succesvol te kunnen zijn en er was ruimte om kritische vragen te stellen. Toch worden juist die gesprekken opvallend weinig gevoerd.

Organisaties zoeken, bijvoorbeeld in de zoektocht naar een web developer, soms naar de perfecte combinatie van ervaring, certificeringen en branchekennis. Alsof succes volledig voorspelbaar wordt wanneer het cv maar indrukwekkend genoeg is. Mijn ervaring is anders.

Natuurlijk moet iemand zijn vak verstaan. Maar zodra dat fundament aanwezig is, worden andere factoren belangrijker: nieuwsgierigheid, communicatie, betrouwbaarheid, het vermogen om verwachtingen te managen. En misschien wel het belangrijkste: de bereidheid om echt samen te werken. Want uiteindelijk werk je niet met een cv. Je werkt met iemand.

Wat zien we terug op Freelancer.nl?

Ook op Freelancer.nl zien we dat opdrachtgevers steeds vaker verder kijken dan alleen naar ervaring of certificeringen. Uit onze marketplace-data blijkt dat opdrachten steeds specialistischer worden omschreven en dat opdrachtgevers vaker zoeken naar specifieke expertise, branchekennis of ervaring met een bepaalde tool. Tegelijkertijd zien we dat succesvolle samenwerkingen niet uitsluitend ontstaan doordat iemand de meeste ervaring heeft. Juist duidelijke communicatie, het stellen van de juiste vragen en het begrijpen van de context van een opdracht blijken vaak minstens zo belangrijk voor een succesvolle match.

Voor opdrachtgevers betekent dit dat het loont om niet alleen naar het cv te kijken, maar ook aandacht te besteden aan hoe iemand denkt, communiceert en samenwerkt.