Nieuwe Zelfstandigenwet zet een noodzakelijke stap naar duidelijkheid

Nieuwe Zelfstandigenwet zet een noodzakelijke stap naar duidelijkheid

Vandaag heeft het kabinet de nieuwe Zelfstandigenwet voor internetconsultatie opengesteld. Het voorstel moet eindelijk meer duidelijkheid geven over de vraag wanneer iemand als zelfstandige kan werken.

Dat is hard nodig. Zzp’ers en opdrachtgevers leven al jaren met regels die vooral achteraf worden geïnterpreteerd. Daardoor zijn organisaties terughoudender geworden met het inhuren van zelfstandigen, ook wanneer er sprake is van echt ondernemerschap.

Mijn eerste oordeel: met deze Zelfstandigenwet is een stap in de goede richting gezet. Niet omdat alle problemen nu zijn opgelost, maar omdat het kabinet eindelijk probeert vooraf duidelijk te maken wanneer zelfstandig werken wél kan.

Twee toetsen moeten vooraf zekerheid geven

Het voorstel werkt met twee onderdelen: een zelfstandigentoets en een werkrelatietoets.

De zelfstandigentoets kijkt naar de ondernemer. Daarbij tellen onder meer mee:

• een inschrijving bij de Kamer van Koophandel en een btw-nummer;
• een aparte zakelijke rekening;
• verantwoordelijkheid voor facturatie en betalingen;
• meerdere opdrachtgevers;
• voorzieningen voor ondernemersrisico’s, zoals arbeidsongeschiktheid, pensioen of aansprakelijkheid.

Volgens het huidige voorstel moet een zelfstandige in het lopende en voorafgaande kalenderjaar samen minimaal drie verschillende opdrachtgevers of klanten hebben gehad. Voor voorzieningen tegen ondernemersrisico’s wordt nog gewerkt met een nader te bepalen jaarlijks bedrag.

De werkrelatietoets kijkt vervolgens naar de opdracht zelf. De zelfstandige moet voldoende vrijheid hebben om het werk te organiseren, zelf te bepalen hoe het wordt uitgevoerd en voor eigen rekening en risico te werken. Een opdrachtgever mag het gewenste resultaat bepalen, maar niet de zelfstandige behandelen alsof die een werknemer is.

Een veilige haven voor echte zelfstandigen

Wie aan beide toetsen voldoet én in de praktijk volgens die afspraken werkt, komt volgens het voorstel in een veilige haven. Er is dan vooraf duidelijkheid dat er geen gezagsverhouding en dus geen arbeidsovereenkomst is.

Dat is een belangrijke verbetering. De discussie over zelfstandigheid wordt nu vaak gevoerd vanuit risico’s: wat mag niet, wanneer dreigt handhaving en welke kenmerken kunnen op loondienst wijzen? Deze wet probeert het perspectief om te draaien en duidelijk te maken hoe zelfstandig werken wél kan.

Voldoet iemand niet aan één of beide toetsen, dan betekent dat overigens niet automatisch dat er sprake is van loondienst. De arbeidsrelatie wordt dan beoordeeld volgens de bestaande regels van artikel 7:610 van het Burgerlijk Wetboek.

De richting klopt, maar de uitwerking wordt bepalend

De erkenning van zelfstandig ondernemerschap als volwaardige manier van werken vind ik positief. Nederland heeft behoefte aan professionals die bewust kiezen voor vrijheid, verantwoordelijkheid en ondernemerschap. Opdrachtgevers moeten zulke zelfstandigen kunnen inhuren zonder jarenlang in onzekerheid te blijven.

Tegelijkertijd zitten er nog belangrijke vragen in het voorstel.

Een harde eis van drie opdrachtgevers kan bijvoorbeeld ongunstig uitpakken voor starters en zelfstandigen die langdurige, specialistische opdrachten uitvoeren. Ook moet nog worden vastgesteld hoeveel een zelfstandige jaarlijks aan verzekeringen, pensioen of andere voorzieningen moet besteden.

De uiteindelijke regels moeten voorkomen dat ondernemerschap vooral een administratieve checklist wordt. Inschrijving, facturatie en verzekeringen zijn relevant, maar de praktijk blijft doorslaggevend: werkt iemand werkelijk zelfstandig, draagt diegene ondernemersrisico en bestaat er voldoende vrijheid binnen de opdracht?

Wat betekent dit nu voor zzp’ers en opdrachtgevers?

De wet is nog niet definitief. De internetconsultatie loopt tot en met 29 oktober 2026 en de beoogde invoeringsdatum is januari 2028.

Tot die tijd blijven de huidige regels gelden. Zzp’ers en opdrachtgevers doen er daarom verstandig aan om niet alleen naar het contract te kijken, maar vooral naar de dagelijkse samenwerking.

Zorg dat:

• de zelfstandige ruimte heeft om het werk zelf te organiseren;
• afspraken gericht zijn op een resultaat en niet op aansturing als werknemer;
• ondernemerschap ook buiten de opdracht zichtbaar is;
• risico’s en verantwoordelijkheden duidelijk verdeeld zijn;
• de praktijk overeenkomt met wat op papier staat.

Voor wie zijn onderneming breder wil versterken, hebben we ook 11 praktische tips voor succesvol freelancen verzameld.

Een stap vooruit

De nieuwe Zelfstandigenwet is nog geen eindpunt. De consultatie, politieke behandeling en praktische uitwerking moeten nog volgen.

Maar de beweging is positief. Echte zelfstandigen verdienen erkenning en opdrachtgevers hebben behoefte aan regels waarop zij vooraf kunnen vertrouwen. Als het kabinet erin slaagt de criteria werkbaar te houden en rekening te houden met starters en langdurige opdrachten, kan deze wet eindelijk een deel van de onzekerheid wegnemen.

Voor nu is vooral dit belangrijk: er is een stap in de goede richting gezet.

Wil je een zelfstandige specialist inschakelen? Plaats dan je opdracht op Freelancer.nl en kom rechtstreeks in contact met passende professionals.

Meer informatie: bekijk de officiële internetconsultatie over de Zelfstandigenwet.