AI-skills gap overbruggen: zo maak je je organisatie AI-klaar

Je overbrugt de AI-skills gap in je organisatie door eerst vast te stellen welke AI-vaardigheden je echt nodig hebt, daarna je eigen mensen gericht bij te scholen en tijdelijk externe specialisten in te zetten waar de kennis ontbreekt. Een gebrek aan ervaring is volgens het CBS de belangrijkste reden waarom bedrijven die AI hebben overwogen er toch niet mee beginnen. In dit artikel lees je hoe je in vijf stappen een upskillingplan opzet, wat de AI-verordening van je vraagt en hoe je freelancers inhuren slim combineert met interne ontwikkeling.

In het kort

• In 2025 gebruikte 33 procent van de bedrijven met 10 of meer werkzame personen AI, tegen 14 procent in 2023 (CBS).
• Bedrijven die AI overwogen maar niet invoerden, noemen gebrek aan ervaring als belangrijkste reden (73 procent).
• Sinds 2 februari 2025 moeten organisaties die AI gebruiken zorgen voor AI-geletterdheid van hun personeel.
• Combineer bijscholing van je team met tijdelijke externe expertise en spreek kennisoverdracht vooraf af.

Wat is de AI-skills gap?

De AI-skills gap is het verschil tussen de AI-kennis die je organisatie nodig heeft en de kennis die je mensen nu hebben. Die kloof zit zelden alleen bij de IT-afdeling. Ook marketeers, HR-medewerkers en managers werken steeds vaker met AI-tools, maar weten niet altijd hoe ze de uitkomsten moeten controleren.

De kloof groeit snel omdat het gebruik van AI snel groeit. Volgens het CBS gebruikte in 2025 een derde van de bedrijven met 10 of meer werkzame personen één of meer AI-technologieën, zoals textmining, spraakherkenning of machine learning. In 2023 was dat nog 14 procent. Bij grote bedrijven met 250 of meer werkzame personen ligt het aandeel op 66 procent.

Waarom een gebrek aan AI-vaardigheden je organisatie remt

Het CBS vroeg bedrijven die AI hadden overwogen, maar het toch niet gebruikten, naar hun redenen. Gebrek aan ervaring stond met 73 procent bovenaan. Daarna volgden privacy (49 procent) en onduidelijkheid over juridische gevolgen, zoals aansprakelijkheid (42 procent). Slechts 15 procent vond AI niet nuttig.

Het probleem is dus zelden dat organisaties het nut niet zien. Ze weten vooral niet goed hoe ze moeten beginnen. Drie valkuilen zie je vaak:

• AI op een rommelig proces zetten. Automatiseer je een inefficiënt proces, dan maak je de inefficiëntie alleen sneller. Verbeter eerst het proces.
• Eenmalige training. AI-tools veranderen snel. Een workshop van één middag is na een half jaar vaak al verouderd.
• Leren naast een volle agenda. Medewerkers die al druk zijn, hebben weinig ruimte om nieuwe tools onder de knie te krijgen. Plan leertijd daarom echt in.

Wat de AI-verordening van je organisatie vraagt

De Europese AI-verordening is op 1 augustus 2024 in werking getreden. Een van de eerste verplichtingen raakt direct aan de skills gap: sinds 2 februari 2025 moeten organisaties die AI-systemen ontwikkelen of gebruiken zorgen dat hun medewerkers voldoende AI-geletterd zijn.

AI-geletterdheid betekent volgens de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) dat mensen genoeg weten over de technische werking van AI, maar ook over de ethische, sociale en praktische kanten. Er is geen vast niveau voorgeschreven. Je stemt de aanpak af op de rol van mensen en de risico's van de systemen waarmee ze werken. Een recruiter die AI gebruikt bij het selecteren van sollicitanten heeft dus andere kennis nodig dan een collega die een AI-tool gebruikt om notulen samen te vatten.

De verplichting geldt ook voor mensen die namens jou met AI werken, zoals ingehuurde professionals. Leg daarom vast welke kennis je van hen verwacht.

In 5 stappen een AI-upskillingplan

De AP adviseert een meerjarige aanpak in vier fasen: identificeren, doelen bepalen, uitvoeren en evalueren. Hieronder vind je die aanpak vertaald naar vijf praktische stappen.

1. Breng je AI-gebruik in kaart

Maak een overzicht van de AI-tools en -systemen die al in je organisatie worden gebruikt, ook de tools die medewerkers zelf hebben ontdekt. Noteer per tool wie ermee werkt, waarvoor en welke gegevens erin gaan.

2. Bepaal per rol welke kennis nodig is

Niet iedereen hoeft een AI-expert te worden. Maak onderscheid tussen:

• Basisgebruikers, die vooral moeten weten hoe ze uitkomsten controleren en welke gegevens ze niet mogen invoeren.
• Gevorderde gebruikers, die processen inrichten met AI, zoals een marketeer die campagnes automatiseert.
• Specialisten, die AI-oplossingen bouwen, koppelen of beoordelen.

3. Kies per vaardigheid: zelf opleiden of tijdelijk inhuren

Basiskennis bouw je meestal intern op met trainingen en interne kennissessies. Voor specialistische kennis die je maar tijdelijk nodig hebt, zoals het opzetten van een eerste AI-toepassing, is het vaak sneller om een externe specialist in te zetten. Twijfel je tussen één specialist of een heel team? In freelance specialist of team lees je hoe je die keuze maakt.

4. Organiseer kennisoverdracht

Haal je externe expertise in huis, spreek dan vooraf af dat je eigen mensen meekijken en meewerken. Laat de specialist documentatie opleveren en een of twee interne collega's trainen. Zo blijft de kennis in je organisatie als de opdracht klaar is.

5. Evalueer en herhaal

Plan minimaal één keer per jaar een evaluatie. Welke tools zijn erbij gekomen? Wie heeft nieuwe kennis nodig? Werkt de training in de praktijk? De AP benadrukt dat AI-geletterdheid een doorlopende inspanning is, geen eenmalig project.

Welke rol externe specialisten spelen

Externe professionals helpen je vooral op momenten waarop je snel specialistische kennis nodig hebt die je (nog) niet in huis hebt. Denk aan:

• een AI-consultant die helpt bepalen welke processen zich lenen voor AI;
• een technisch specialist die een chatbot, datamodel of koppeling bouwt;
• een trainer die je team leert verantwoord met AI-tools te werken.

Het voordeel van werken met een freelancer is dat je expertise per project inzet, zonder vast dienstverband. Twijfel je wat dat precies inhoudt? Lees dan eerst wat een freelancer is en hoe die samenwerking werkt.

Veelgestelde vragen

Wat is AI-geletterdheid? AI-geletterdheid betekent dat medewerkers genoeg kennis, vaardigheden en begrip hebben om AI verantwoord te gebruiken. Het gaat om de technische werking, maar ook om risico's, ethiek en het controleren van uitkomsten. Sinds 2 februari 2025 is het een verplichting uit de AI-verordening voor organisaties die AI ontwikkelen of gebruiken.

Moeten alle medewerkers een AI-training volgen? Er is geen vast niveau of verplichte training voorgeschreven. Je bepaalt zelf welke maatregelen passen bij de rol van medewerkers en de risico's van de AI-systemen die ze gebruiken. Voor iemand die alleen een schrijfhulp gebruikt volstaat vaak basiskennis; wie AI inzet bij beslissingen over mensen heeft meer nodig.

Hoe begin je met het dichten van de AI-skills gap? Begin met een overzicht van de AI-tools die al worden gebruikt en wie ermee werkt. Bepaal daarna per rol welke kennis nodig is en kies per vaardigheid of je die intern opbouwt of tijdelijk extern inhuurt.

Is het slimmer om AI-kennis in te huren of zelf op te bouwen? Meestal allebei. Basiskennis bouw je het best intern op, omdat iedereen die nodig heeft. Specialistische kennis die je tijdelijk nodig hebt, huur je vaak sneller in. Spreek dan wel kennisoverdracht af, zodat je team er blijvend van leert.

Verder lezen

• Hoe AI de toekomst van werk in Nederland vormgeeft
• Freelance AI-specialisten inhuren

Over Freelancer.nl

Freelancer.nl verbindt sinds 2012 opdrachtgevers met zelfstandige professionals in heel Nederland. Er zijn 80.000+ freelancers aangesloten, in meer dan 1.800 skills.

Bronnen: CBS, ICT-gebruik bij bedrijven, Digitalisering en kenniseconomie 2025 (2026); CBS, Bedrijven gebruiken AI vaakst voor marketing of verkoop (2025); Autoriteit Persoonsgegevens, AI-geletterdheid; Autoriteit Persoonsgegevens, Verder bouwen aan AI-geletterdheid (2025); Europese Commissie, AI-geletterdheid: vragen en antwoorden.