Impact van AI op werk in Nederland: cijfers en trends

AI verandert werk in Nederland vooral door taken te veranderen, niet door hele banen in één keer te vervangen. Volgens het CBS gebruikt 43 procent van de werkenden al AI in hun werk, en denkt 41 procent dat AI een deel van hun werk kan overnemen. In dit artikel lees je wat de cijfers zeggen over de impact van AI op werk, welke vaardigheden belangrijker worden en welke regels er gelden. Of je nu in loondienst werkt, als freelancer of als opdrachtgever die via een freelanceplatform specialisten zoekt: de verschuiving raakt bijna iedereen.

In het kort

• 43 procent van de Nederlanders met betaald werk gebruikt AI in hun werk; 70 procent verwacht dat dat de komende tien jaar toeneemt (CBS, 2025).
• 41 procent van de werkenden denkt dat AI hun werk deels kan vervangen, 4 procent denkt dat het helemaal kan.
• Een derde van de bedrijven met 10 of meer werkzame personen gebruikte in 2025 AI-technologie.
• De Europese AI-verordening stelt regels aan het gebruik van AI op het werk, met verplichtingen die gefaseerd ingaan tot 2028.

Hoe vaak wordt AI al gebruikt op het werk?

AI is in korte tijd een gewoon onderdeel van veel banen geworden. Uit het CBS-onderzoek Belevingen 2025 blijkt dat 43 procent van de volwassenen met betaald werk AI gebruikt bij hun werkzaamheden. Bij 25- tot 45-jarigen en bij hbo- en wo-opgeleiden is dat meer dan de helft.

Ook bedrijven gaan snel. In 2025 gebruikte 33 procent van de bedrijven met 10 of meer werkzame personen één of meer AI-technologieën, tegen 14 procent in 2023. Textmining (het analyseren van geschreven tekst) en natural language generation (het genereren van tekst of spraak) worden het vaakst gebruikt. Koplopers zijn de sector informatie en communicatie (70 procent), de financiële dienstverlening (59 procent) en de specialistische zakelijke dienstverlening (55 procent). In de horeca, vervoer en opslag en de bouw ligt het gebruik veel lager.

Bedrijven zetten AI het vaakst in voor marketing of verkoop (35 procent van de AI-gebruikers) en voor administratie en bestuurstaken (32 procent), zoals planning, vertalingen en risicobeoordeling.

Trend 1: AI neemt routinetaken over

De grootste verandering zit in taken die zich herhalen. Denk aan het samenvatten van documenten, het beantwoorden van standaardvragen, het opstellen van een eerste versie van een tekst of het ordenen van data.

Een voorbeeld: een klantenservicemedewerker die vroeger elke vraag zelf beantwoordde, controleert nu de antwoorden die een chatbot voorstelt en handelt de lastige gevallen af. Het werk verdwijnt niet, maar de inhoud verschuift naar beoordelen, uitleggen en oplossen.

Werkenden zien dat ook zo. 57 procent van de volwassenen denkt dat AI de productiviteit verhoogt, omdat werk sneller kan. Tegelijk denkt 48 procent dat bepaalde werkzaamheden er minder interessant door worden.

Trend 2: banen en vaardigheden veranderen

Net als bij eerdere technologische veranderingen roept AI zorgen op over werkgelegenheid. Volgens het CBS denkt 75 procent van de volwassenen dat AI ertoe leidt dat bepaalde banen verdwijnen. Van de werkenden verwacht 41 procent dat AI hun werk deels kan overnemen en 4 procent dat het hun werk volledig kan overnemen. Bijna de helft van die groep maakt zich daar zorgen over.

Opvallend is dat mensen die al met AI werken vaker denken dat hun werk (deels) vervangbaar is: 56 procent, tegen 37 procent van de mensen die geen AI gebruiken. Wie AI van dichtbij kent, ziet dus beter welke taken het kan overnemen.

Welke vaardigheden worden belangrijker? Op basis van hoe AI nu wordt ingezet, zijn dat vooral:

• Kritisch beoordelen: AI maakt fouten. Je moet uitkomsten kunnen controleren en verbeteren.
• Werken met data: begrijpen waar gegevens vandaan komen en wat je er wel en niet mee mag.
• Vakkennis: AI levert een eerste versie, maar jouw expertise bepaalt of die klopt.
• Menselijke vaardigheden: overleggen, adviseren en samenwerken laten zich moeilijk automatiseren.

Een andere zorg die het CBS signaleert: 64 procent van de volwassenen denkt dat AI leidt tot verlies van kennis en vaardigheden bij personeel. Blijf daarom ook zelf oefenen met het werk dat je aan AI overlaat.

Trend 3: meer ruimte voor complexe vraagstukken

Als AI routinewerk overneemt, ontstaat er tijd voor vraagstukken waar menselijk oordeel nodig is. Data-analyse en voorspellende modellen kunnen bijvoorbeeld helpen bij het plannen van onderhoud, het voorspellen van drukte of het ontdekken van patronen in grote hoeveelheden gegevens.

De keuzes die daarop volgen blijven mensenwerk: welk probleem pak je aan, welke risico's accepteer je en wat is eerlijk? Juist daar ligt de waarde van professionals die hun vak kennen en AI als hulpmiddel gebruiken.

Wat betekent dit voor freelancers?

Voor zelfstandige professionals werkt AI twee kanten op. Het helpt je sneller te werken, bijvoorbeeld bij offertes, onderzoek of administratie. Tegelijk worden eenvoudige, herhaalbare opdrachten sneller door AI gedaan.

De kans ligt in specialisatie. Opdrachtgevers willen steeds vaker iemand die diepe vakkennis combineert met slim gebruik van AI-tools. Laat in je profiel en portfolio zien hoe je AI inzet om betere resultaten te leveren. Lees ook waarom kiezen voor een niche je sterker maakt in een veranderende markt.

Welke regels gelden voor AI op het werk?

De Europese AI-verordening is op 1 augustus 2024 in werking getreden en geldt ook in Nederland. De regels gaan stap voor stap in:

• Sinds 2 februari 2025 zijn bepaalde AI-toepassingen verboden en moeten organisaties zorgen dat medewerkers die met AI werken voldoende AI-geletterd zijn.
• Transparantie: mensen moeten weten wanneer ze met een AI-systeem communiceren, zoals een chatbot, en AI-gegenereerde content moet herkenbaar zijn.
• Hoog-risico-AI, zoals bepaalde systemen voor werving en selectie, krijgt strengere eisen. Door de AI-omnibus, die op 27 juli 2026 in werking trad, gelden die regels vanaf 2 december 2027. Voor AI die is ingebouwd in producten zoals machines geldt 2 augustus 2028.

Voor werkenden betekent dit vooral meer duidelijkheid: je mag verwachten dat je werkgever of opdrachtgever uitlegt hoe AI wordt gebruikt en dat je er goed mee leert werken.

Veelgestelde vragen

Neemt AI banen over in Nederland? AI neemt vooral taken over, niet in één keer hele banen. Volgens het CBS denkt 41 procent van de werkenden dat AI hun werk deels kan vervangen en 4 procent dat het hun werk volledig kan overnemen. De helft van de werkenden denkt dat AI hun werk niet kan vervangen.

Hoeveel Nederlanders gebruiken AI op hun werk? In 2025 gebruikte 43 procent van de volwassenen met betaald werk AI bij hun werkzaamheden. Bij hbo- en wo-opgeleiden en bij 25- tot 45-jarigen is dat meer dan de helft.

Welke vaardigheden heb je nodig nu AI je werk verandert? Vooral het kritisch beoordelen van AI-uitkomsten, basiskennis van data en privacy, sterke vakkennis en menselijke vaardigheden zoals adviseren en samenwerken. Die laatste zijn moeilijk te automatiseren.

Welke wet regelt het gebruik van AI op het werk? De Europese AI-verordening. Sinds 2 februari 2025 gelden verboden op bepaalde toepassingen en de plicht tot AI-geletterdheid. Strengere regels voor hoog-risico-AI, zoals bepaalde wervingssystemen, gelden vanaf 2 december 2027. Daarnaast blijft de AVG van toepassing op persoonsgegevens.

Verder lezen

• De AI-skills gap overbruggen in je organisatie
• Freelance AI-specialisten inhuren

Over Freelancer.nl

Freelancer.nl verbindt sinds 2012 opdrachtgevers met zelfstandige professionals in heel Nederland. Er zijn 80.000+ freelancers aangesloten, in meer dan 1.800 skills.

Bronnen: CBS, Bijna helft werkenden denkt dat AI werk kan doen (2026); CBS, Opvattingen over AI op de arbeidsmarkt (2026); CBS, ICT-gebruik bij bedrijven, Digitalisering en kenniseconomie 2025 (2026); CBS, Bedrijven gebruiken AI vaakst voor marketing of verkoop (2025); Algoritmekader Rijksoverheid, Tijdlijn AI-verordening; Europese Commissie, AI-omnibus treedt in werking (2026).